Nhìn nhận khách quan về công tác nhân sự sau Đại hội XIV của Đảng

         Ngày 31/01/2026, Nguyễn Thiều Quang đăng tải bài viết trên trang Baotiengdan.com với tiêu đề: “Những cú ‘Sốc Hàng’ ở Việt Nam hậu Đại hội XIV”, trong đó đưa ra những nhận định mang tính quy chụp, suy diễn về công tác cán bộ của Đảng và Nhà nước ta. Đáng chú ý, bài viết xuất hiện ngay thời điểm sau 1 tuần chúng ta vừa tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng - một sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Việc đưa ra những luận điệu thiếu khách quan, ám chỉ tiêu cực về công tác nhân sự không chỉ làm sai lệch bản chất vấn đề mà còn dễ gây hoài nghi trong dư luận.

Trong bài viết, Nguyễn Thiều Quang nêu quan điểm “Con lãnh đạo làm lãnh đạo - Tập quyền, chính danh và giới hạn chịu đựng của xã hội”, viện dẫn câu “Con vua rồi lại làm vua” và cho rằng “quyền lực, khi đã lên cao, thường có xu hướng tự tái sản sinh trong phạm vi gia đình và mạng lưới thân cận”; đồng thời, dẫn ra một số trường hợp con của nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham gia Ban Chấp hành Trung ương hoặc giữ vị trí quan trọng. Từ đó, tác giả ngầm quy kết rằng ở Việt Nam tồn tại hiện tượng “cha truyền con nối” trong công tác cán bộ. Đây là cách lập luận phiến diện, thiếu toàn diện và chưa phản ánh đúng cơ chế lựa chọn, bổ nhiệm cán bộ ở nước ta.

Trước hết, cần khẳng định rằng, công tác cán bộ ở Việt Nam được thực hiện theo quy định chặt chẽ về tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình và sự giám sát nhiều cấp. Việc bổ nhiệm, giới thiệu nhân sự vào các vị trí lãnh đạo không dựa trên yếu tố quan hệ gia đình, mà phải đáp ứng các tiêu chí về phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm công tác và uy tín trong tập thể. Quy trình này bao gồm nhiều bước như quy hoạch, đào tạo, luân chuyển, đánh giá, lấy ý kiến tập thể và bỏ phiếu tín nhiệm. Không có quy định nào mặc nhiên trao quyền lãnh đạo chỉ vì là “con của lãnh đạo”.

Câu hỏi đặt ra là: chẳng lẽ con của lãnh đạo thì không được tham gia bộ máy lãnh đạo? Trong một xã hội pháp quyền, mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật và có quyền phấn đấu, cống hiến nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn. Việc một cá nhân có xuất thân là con của lãnh đạo không đồng nghĩa với việc họ đương nhiên được ưu ái; đồng thời cũng không thể vì lý do xuất thân mà tước đi cơ hội chính đáng nếu họ có đủ năng lực và phẩm chất. Đánh giá một cán bộ cần dựa trên quá trình công tác, kết quả thực hiện nhiệm vụ và sự tín nhiệm của tổ chức, thay vì quy kết dựa trên quan hệ gia đình. Bài viết chỉ viện dẫn một vài trường hợp cá biệt để khái quát thành bản chất của cả hệ thống là cách lập luận thiếu khách quan. Nếu nhìn tổng thể đội ngũ lãnh đạo cấp cao của Việt Nam qua nhiều nhiệm kỳ, có thể thấy phần lớn có xuất thân từ gia đình nông dân, công nhân hoặc cán bộ, công chức bình thường. Nhiều lãnh đạo trưởng thành từ cơ sở, trải qua quá trình rèn luyện lâu dài trong thực tiễn. Điều này phản ánh tính mở và sự cạnh tranh trong công tác cán bộ, chứ không phải mô hình “cha truyền con nối”.

Ngay cả ở các quốc gia phát triển, việc các thành viên trong cùng một gia đình tham gia chính trường cũng không phải là hiện tượng hiếm gặp. Ví dụ, Hoa Kỳ từng có hai cha con đều giữ cương vị Tổng thống. Tuy nhiên, không vì thế mà có thể khẳng định đó là cơ chế “cha truyền con nối”, bởi mỗi cá nhân đều phải trải qua bầu cử, cạnh tranh chính trị và đáp ứng các yêu cầu pháp lý. Như vậy, việc có quan hệ gia đình với người từng giữ chức vụ cao không phải là bằng chứng tự thân của tập quyền hay tái sản sinh quyền lực. Trong xã hội hiện đại, cả ở Việt Nam và nhiều quốc gia khác, yếu tố quyết định để một cá nhân trở thành lãnh đạo vẫn là năng lực, uy tín và sự tín nhiệm của tổ chức hoặc cử tri. Hệ thống chính trị Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, tăng cường minh bạch, phòng chống tham nhũng và tiêu cực trong công tác cán bộ. Nhiều vụ việc sai phạm, kể cả liên quan đến cán bộ có vị trí cao, đã bị xử lý nghiêm minh, thể hiện quyết tâm không có “vùng cấm” hay ngoại lệ. Điều đó cho thấy hệ thống không dung túng cho việc lợi dụng vị trí gia đình để trục lợi hay thao túng quyền lực.

Có thể khẳng định rằng, việc suy diễn từ một số trường hợp cụ thể để kết luận tồn tại hiện tượng “con lãnh đạo làm lãnh đạo” như một quy luật phổ biến là cách tiếp cận thiếu căn cứ và mang tính quy chụp. Trong một xã hội pháp quyền, điều quan trọng không phải là xuất thân của cá nhân, mà là họ có đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao hay không. Đại hội XIV của Đảng được tổ chức trên tinh thần dân chủ, kỷ cương, đoàn kết và phát triển. Công tác nhân sự được chuẩn bị công phu, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ và sự lựa chọn những người đủ đức, đủ tài để lãnh đạo đất nước trong giai đoạn mới. Những luận điệu xuyên tạc, quy kết thiếu cơ sở không thể phủ nhận nỗ lực hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ của Đảng và Nhà nước ta./.

(Trích nguồn: ivanlevanlan.wordpress.com)