Những diễn biến phức tạp của tình hình Venezuela trong thời gian gần đây tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Bên cạnh các phân tích khách quan, dựa trên luật pháp và thông lệ quốc tế, cũng xuất hiện không ít quan điểm lợi dụng sự kiện này để tuyên truyền quan điểm chống phá Đảng, Nhà nước Việt Nam.
Đáng chú ý, Nguyễn Huy Vũ - người tự
xưng là tiến sĩ kinh tế, sáng lập và điều hành tổ chức mang tên “Phong trào Duy
Tân” tại Canada, đã đăng tải video bình luận, trong đó sử dụng các khái niệm
như “công lý”, “lẽ phải” để biện minh cho các hành động đơn phương của Mỹ tại
Venezuela. Không dừng lại ở đó, người này còn cố tình so sánh tình hình
Venezuela hiện nay với việc Việt Nam đưa quân tình nguyện sang Campuchia giai
đoạn 1978 - 1989, từ đó suy diễn những kết luận dễ gây ngộ nhận về lịch sử,
pháp lý và đường lối đối ngoại của Việt Nam.
Cách tiếp cận này, nếu không được nhận
diện và phản bác kịp thời, sẽ làm lu mờ ranh giới giữa hành động tự vệ chính
đáng, mang tính nhân đạo trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt với các hành vi can
thiệp đơn phương vì lợi ích chiến lược, đi ngược lại các nguyên tắc cơ bản của
luật pháp quốc tế.
Trước hết, cần khẳng định rõ: việc Việt
Nam đưa quân tình nguyện sang Campuchia cuối năm 1978 là hành động tự vệ chính
đáng, xuất phát từ mối đe dọa trực tiếp, hiện hữu và kéo dài đối với an ninh quốc
gia. Chế độ diệt chủng Pol Pot -Ieng Sary không chỉ gây ra thảm họa nhân đạo
chưa từng có đối với nhân dân Campuchia mà còn liên tục tiến hành các cuộc tấn
công vũ trang, thảm sát dân thường Việt Nam dọc tuyến biên giới Tây Nam. Trong
bối cảnh đó, Việt Nam buộc phải hành động để bảo vệ chủ quyền, tính mạng nhân
dân và giữ gìn ổn định an ninh khu vực.
Xét dưới góc độ pháp lý và thực tiễn quốc
tế thời điểm bấy giờ, quyền tự vệ là một nguyên tắc cơ bản, được thừa nhận rộng
rãi. Việc quân tình nguyện Việt Nam phối hợp với lực lượng cách mạng Campuchia
lật đổ chế độ diệt chủng không chỉ nhằm loại bỏ mối đe dọa nghiêm trọng đối với
an ninh Việt Nam mà còn mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, đáp ứng nguyện vọng
chính đáng của nhân dân Campuchia. Thực tế lịch sử đã được nhiều nhà lãnh đạo
Campuchia, trong đó có nguyên Thủ tướng Hun Sen, nhiều lần khẳng định, Việt Nam
đã cứu Campuchia khỏi họa diệt chủng, và sự hiện diện của quân tình nguyện Việt
Nam là theo đề nghị của chính quyền cách mạng Campuchia, không phải hành động
chiếm đóng hay áp đặt.
Ngược lại, bối cảnh Venezuela hiện nay
hoàn toàn khác biệt. Mặc dù quốc gia này đang phải đối mặt với khủng hoảng kinh
tế – xã hội nghiêm trọng, song không tồn tại tình trạng diệt chủng, cũng không
có mối đe dọa quân sự trực tiếp nào đối với an ninh của quốc gia tiến hành can
thiệp. Các cáo buộc đối với giới lãnh đạo Venezuela, về bản chất, vẫn thuộc phạm
vi tranh chấp chính trị, pháp lý và tội phạm xuyên quốc gia, chưa đủ để hình
thành căn cứ tự vệ tức thời theo chuẩn mực của luật pháp quốc tế. Việc viện dẫn
các khái niệm như “công lý” hay “lẽ phải” để biện minh cho hành động quân sự
đơn phương trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền, nếu không dựa trên các cơ
chế pháp lý quốc tế được thừa nhận, sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm, làm xói mòn trật
tự quốc tế dựa trên luật lệ. Trong quan hệ quốc tế, công lý không đồng nghĩa với
quyền lực, và càng không thể bị đồng nhất với khả năng áp đặt của nước mạnh.
Lịch sử cho thấy, trường hợp Việt Nam -
Campuchia là một ngoại lệ đặc biệt, nơi các yếu tố tự vệ, nhân đạo và an ninh
khu vực hội tụ trong hoàn cảnh cụ thể, không thể bị biến thành khuôn mẫu chung
để hợp thức hóa các hành động can thiệp khác. Ngay cả khi hành động của Việt Nam
là chính nghĩa, đất nước ta vẫn phải gánh chịu những hệ quả nặng nề về đối ngoại,
bị bao vây, cấm vận trong nhiều năm. Thực tiễn đó càng cho thấy sự phiến diện
và nguy hiểm của những so sánh giản đơn, chỉ nhấn mạnh kết quả đạo lý mà bỏ qua
bối cảnh lịch sử, cơ sở pháp lý và cái giá phải trả.
Về phương diện chiến lược, Việt Nam kiên
định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, tôn trọng
các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, trong đó có nguyên tắc hòa bình giải
quyết tranh chấp quốc tế. Đây không chỉ là lựa chọn mang tính đạo lý mà còn là
lựa chọn chiến lược nhằm bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất
nước, như đã được khẳng định nhất quán trong các văn kiện của Đảng.
Từ đó có thể khẳng định, những so sánh
khiên cưỡng giữa Việt Nam – Campuchia trước đây với Venezuela hiện nay không
đơn thuần là tranh luận học thuật, mà tiềm ẩn nguy cơ định hướng nhận thức sai
lệch, làm suy giảm tính chính danh và sự nhất quán trong chính sách đối ngoại của
Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, việc bảo vệ sự thật lịch sử,
kiên định các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và kịp thời phản bác những lập
luận sai trái là yêu cầu cần thiết, góp phần khẳng định bản lĩnh, trách nhiệm
và vị thế của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế./.
(Trích nguồn: https://ivanlevanlan.wordpress.com/)
