Tre Việt - Những ngày gần đây, trên các trang mạng xã hội đang rộ lên thông tin về một vụ tai nạn giao thông xảy ra từ giữa năm 2025 và đã được các cơ quan chức năng thụ lý, giải quyết, khép lại hồ sơ. Nay được xới lại nhưng ẩn chứa trong đó là âm mưu kích động thế hệ trẻ, đặc biệt là Gen Z nhằm có những nhận thức lệch lạc, hành động vi phạm pháp luật,... cần được nhận diện, ngăn chặn kịp thời.
Tuy nhiên, chính sự nhanh chóng, rộng lớn và khó kiểm soát của môi trường mạng đang đặt ra một yêu cầu cấp thiết đối với người dùng là cần tỉnh táo để nhận diện, kiểm chứng, tiếp nhận thông tin. Bởi, mỗi khi có thông tin gây tranh luận xuất hiện, tâm lý tò mò, muốn thể hiện quan điểm hoặc muốn trở thành người “biết chuyện” trước người khác có thể khiến một bộ phận người trẻ lập tức chia sẻ, bình luận. Vì thế, khi sự việc liên quan đến vụ tai nạn giao thông được đưa trở lại dòng chảy mạng xã hội, nhiều người đã vào bình luận, chia sẻ, phán xét dựa trên những thông tin chưa được kiểm chứng đầy đủ, thậm chí đưa ra kết luận, phán quyết đối với cá nhân, tổ chức. Lúc đó, ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận với hành vi vi phạm pháp luật là rất mong manh.
Đến khi Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) có phóng sự cung cấp thêm những thông tin, hình ảnh, phân tích về vụ việc của các cơ quan chức năng thực thi pháp luật, giới luật sư, ý kiến của gia đình nạn nhân,... đã giúp công chúng có cơ sở nhìn nhận toàn diện, đánh giá sự việc đầy đủ hơn.
Do vậy, mỗi chúng ta, nhất là các bạn trẻ cần hình thành một nguyên tắc khi lên mạng xã hội: đọc kỹ trước khi tin, kiểm chứng trước khi chia sẻ, suy nghĩ trước khi bình luận. Đặc biệt, cần tránh tâm lý “chia sẻ cho vui”, “thấy nhiều người đăng thì đăng theo” hoặc “cứ đăng rồi tính”. Không gian mạng không phải là nơi nằm ngoài đời sống thực. Mỗi tài khoản đều gắn với một chủ thể cụ thể, mỗi phát ngôn đều có thể tạo ra tác động xã hội và người đó phải chịu trách nhiệm tương ứng trước pháp luật.
Trong điều kiện hiện nay, nâng cao khả năng nhận diện thông tin của thế hệ trẻ không chỉ là kỹ năng sử dụng mạng xã hội mà cần xây dựng “sức đề kháng” trước những thông tin xấu, độc. “Sức đề kháng” ấy trước hết được hình thành từ tri thức. Người có kiến thức nền càng tốt thì càng khó bị dẫn dắt bởi những thông tin phiến diện. Cùng với đó là tư duy phản biện để có khả năng nhìn nhận một vấn đề từ nhiều chiều, nhận diện những điểm bất hợp lý, kiểm tra, đối chiếu bằng chứng. Đồng thời, cần có bản lĩnh trước những bình luận trái chiều, bởi nếu không có bản lĩnh, con người rất dễ thay đổi quan điểm chỉ vì sợ bị phản đối hoặc muốn được số đông công nhận.
Trong kỷ nguyên số, để trở thành những công dân thông thái, chúng ta cần có thái độ tiếp nhận thông tin hiện đại: cởi mở nhưng không dễ dãi, phản biện nhưng không cực đoan, chủ động nhưng không vội vàng, có chính kiến nhưng không định kiến. Đó là cách để mỗi người góp phần xây dựng môi trường thông tin số lành mạnh, an toàn./.
