Khi sự “cợt nhả” trở thành công cụ xuyên tạc lịch sử

         Tre Việt - Không phải mọi tiếng cười đều vô hại. Có những tiếng cười giúp con người gần nhau hơn, xua tan áp lực và làm cho cuộc sống trở nên nhẹ nhàng hơn. Nhưng cũng có những tiếng cười được tạo ra bằng sự giễu nhại lịch sử, xúc phạm những điều thiêng liêng và hạ thấp những giá trị đã được cả dân tộc gìn giữ bằng biết bao máu xương. Khi đó, tiếng cười không còn là biểu hiện của sự hài hước, mà trở thành dấu hiệu của sự lệch chuẩn trong nhận thức và văn hóa ứng xử, thậm chí bị các thế lực thù địch sử dụng làm công cụ để xuyên tạc lịch sử và thành quả cách mạng.

Bị can Nguyễn Thành Nam tại cơ quan điều tra.
(Ảnh: Công an Hà Nội)

Việc Cơ quan An ninh điều tra khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Thành Nam để điều tra về hành vi tuyên truyền chống Nhà nước liên quan đến cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng” phần nào đã đáp ứng sự mong đợi của dư luận về việc xử lý nghiêm những hành vi vi phạm pháp luật. Nhưng vượt lên trên câu chuyện trách nhiệm của một cá nhân, vụ việc còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về một hiện tượng đã âm ỉ trong xã hội từ nhiều năm qua: khi sự cợt nhả, giễu nhại, phá bỏ chuẩn mực được một số người ngộ nhận là biểu hiện của cá tính, trí tuệ hay sáng tạo.

Thực tế cho thấy, đây không phải là hiện tượng mới. Gần hai thập niên trước, dư luận từng nhiều lần bày tỏ sự bức xúc khi một số ấn phẩm nội bộ của FPT, như: “Sách đỏ FPT”, “FPT ca”, “FPT - Sử ký 20 năm” được báo chí phản ánh có nội dung chế lời nhiều ca khúc cách mạng, nổi bật nhất là: bài “FPT ca”, chế từ ca khúc cách mạng “Đoàn Vệ quốc quân” của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu; bài viết “Tuyên ngôn của những con dân FHO” của tác giả Vũ BM - Thịnh HD trong “FPT - Sử ký 20 năm” đã nhại Tuyên ngôn độc lập; xuyên tạc ca khúc “Hà Nội, niềm tin và hi vọng” của Nhạc sĩ Phan Nhân và một số tác phẩm, văn kiện có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử dân tộc. Khi đó, báo chí đã đặt câu hỏi về ranh giới giữa sáng tạo và sự phản cảm, giữa văn hóa doanh nghiệp và trách nhiệm đối với những giá trị chung của xã hội. Cố nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu từng đau xót đặt ra câu hỏi: “Liệu những thanh niên ấy có còn xứng đáng là thanh niên Việt Nam nữa không?”

Điều chúng ta lo ngại không phải ở một vài câu nói đùa, mà là những giá trị lịch sử, xã hội, biểu tượng của dân tộc bị kéo xuống thành “chất liệu” để mua vui, tiêu khiển. Đây là điều hết sức nguy hiểm, bởi vì đằng sau mỗi ca khúc cách mạng, mỗi văn kiện lịch sử, mỗi biểu tượng của đất nước là biết bao hy sinh, mất mát và khát vọng độc lập, tự do của nhiều thế hệ người Việt Nam. Đặc biệt, khi sự “giễu nhại”, “cợt nhả”, “xuyên tạc” này được in thành sách, lưu truyền trong Nhân dân, được nhiều người hưởng ứng và gọi đó là “văn hóa mới”, thì sự lệch chuẩn rất dễ được bình thường hóa và hình thành trong một bộ phận công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Chúng ta cần nhận thức rõ rằng, trong chiến lược chống phá trên mặt trận tư tưởng của các thế lực thù địch, việc lợi dụng tiếng cười luôn là một phương thức tác động mềm nhưng rất nguy hiểm được họ sử dụng. Một thông tin sai trái nếu được tuyên truyền trực diện thường dễ bị cảnh giác và phản bác, nhưng nếu được bọc trong vỏ bọc của sự hài hước, châm biếm theo cái gọi là “diễn giải mới” thì nó lại dễ được chia sẻ, lan truyền và tiếp nhận hơn. Chính vì vậy, việc lợi dụng sự cợt nhả để xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng hay làm méo mó hình tượng lãnh tụ không còn đơn thuần là câu chuyện ứng xử văn hóa, mà đã trở thành một phương thức dẫn dắt nhận thức xã hội theo hướng lệch lạc, thậm chí trở thành công cụ chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng.

Vụ việc của Nguyễn Thành Nam là minh chứng rõ nét cho điều đó. Theo kết quả điều tra ban đầu, cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng” chứa nhiều nội dung xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ Chủ tịch Hồ Chí Minh và một số lãnh đạo tiền bối của Đảng. Bản thân Nguyễn Thành Nam cũng đã thừa nhận nhiều nội dung trong cuốn sách là sai sự thật và công khai xin lỗi; đặc biệt, cơ quan chức năng đã khởi tố hình sự đối với những sai phạm này. Điều đó cho thấy, không phải mọi thứ được nhân danh “hư cấu”, “sáng tạo” hay “góc nhìn mới” đều nằm ngoài giới hạn của pháp luật. Quyền tự do biểu đạt không đồng nghĩa với quyền xuyên tạc lịch sử, xúc phạm lãnh tụ hay phủ nhận những giá trị cốt lõi của dân tộc.

Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, những nội dung gây sốc, cợt nhả hay xuyên tạc thường dễ thu hút sự chú ý hơn các giá trị tích cực. Nếu thế hệ trẻ không được trang bị nền tảng lịch sử, văn hóa và khả năng phân biệt đúng - sai, thì đó là điều rất nguy hiểm. Đảng ta nhiều lần khẳng định xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, con người Việt Nam là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh của sự phát triển đất nước. Điều đó không có nghĩa hạn chế tự do sáng tạo hay phủ nhận sự đổi mới. Ngược lại, mọi sự sáng tạo đều cần được khuyến khích, nhưng phải hướng đến các giá trị chân, thiện, mỹ; góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, bồi đắp lòng yêu nước, củng cố niềm tin xã hội và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, chứ không thể lấy việc xuyên tạc lịch sử, xúc phạm những giá trị thiêng liêng hoặc phủ nhận thành quả cách mạng làm biểu hiện của tư duy đổi mới.

Việc xử lý Nguyễn Thành Nam và các đối tượng có liên quan thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật đối với hành vi vi phạm pháp luật. Nhưng bài học rút ra không chỉ dành cho một cá nhân, mà cho tất cả những người sáng tạo, phổ biến và tiếp nhận thông tin trong thời đại số: tự do biểu đạt luôn gắn với trách nhiệm; sáng tạo phải dựa trên nền tảng văn hóa và sự tôn trọng sự thật lịch sử. Mọi hành vi lợi dụng sáng tạo để xuyên tạc lịch sử, xúc phạm lãnh tụ, phủ nhận những giá trị cốt lõi của dân tộc, dù được ngụy trang dưới bất kỳ hình thức nào đều sẽ bị Nhân dân phát hiện, lên án và bị xử lý theo quy định của pháp luật./.