Nhận diện và bác bỏ luận điệu “chính trị hóa” Gen Z

            Trên trang Boxitvn, Nguyễn Quang A đưa ra quan điểm cho rằng những phản ứng, tranh luận và bày tỏ quan điểm của một bộ phận giới trẻ hiện nay là biểu hiện của một “căn tính chính trị” mới. Cách nhìn này đã cố tình nâng một số biểu hiện xã hội trên không gian mạng thành một hiện tượng chính trị mang tính đại diện cho cả thế hệ Gen Z. Đây là cách diễn giải phiến diện, thiếu căn cứ, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ chính trị hóa tiếng nói của giới trẻ, khai thác những tâm lý, nguyện vọng chính đáng của thanh niên để phục vụ những mục đích không xuất phát từ nhu cầu phát triển lành mạnh của thế hệ trẻ.

Thứ nhất, không thể đánh đồng những biểu hiện xã hội đa dạng của Gen Z với một “căn tính chính trị” thống nhất. Gen Z là thế hệ trưởng thành trong môi trường internet, mạng xã hội và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ. Vì vậy, họ có phương thức tiếp cận thông tin, giao tiếp và thể hiện quan điểm nhanh chóng, trực tiếp và đa chiều hơn. Việc một bộ phận người trẻ quan tâm đến các vấn đề xã hội, đặt câu hỏi, phản biện, bày tỏ chính kiến hay tham gia tranh luận trên không gian mạng là biểu hiện bình thường của đời sống xã hội hiện đại. Đó trước hết là nhu cầu được tham gia, được thể hiện chính kiến và khẳng định trách nhiệm của người trẻ đối với những vấn đề mà họ quan tâm. Điều cần bác bỏ là từ những biểu hiện đó suy diễn thành một “căn tính chính trị” chung của cả Gen Z.

Đây là sự đánh đồng giữa một thế hệ xã hội với một lực lượng chính trị và giữa những biểu hiện cá nhân với một xu hướng chính trị thống nhất. Gen Z không phải một tổ chức, phong trào hay lực lượng chính trị có chung mục tiêu, hệ tư tưởng và phương thức hành động. Đây là một thế hệ rất đa dạng về hoàn cảnh sống, nghề nghiệp, trình độ, lợi ích, trải nghiệm và nhận thức. Trong cùng một vấn đề, những người trẻ hoàn toàn có thể có những quan điểm khác nhau, thậm chí trái ngược nhau.

Do đó, lấy tiếng nói của một bộ phận người trẻ trên mạng xã hội để đại diện cho cả thế hệ rồi gán cho họ một “căn tính chính trị” mới là một phép khái quát hóa thiếu cơ sở khoa học. Muốn xác định sự hình thành một xu hướng hay lực lượng chính trị phải dựa trên những bằng chứng về tính ổn định của nhận thức, sự thống nhất tương đối về mục tiêu, giá trị, tổ chức và phương thức hành động, chứ không thể chỉ dựa vào một số hiện tượng truyền thông hoặc những cuộc tranh luận nhất thời trên không gian mạng.

Thứ hai, chính trị hóa tiếng nói của Gen Z là sự lợi dụng tiếng nói chính đáng của giới trẻ; cần chủ động ngăn chặn việc kích động, dẫn dắt và cực đoan hóa nhận thức của thanh niên. Cần khẳng định rằng, tôn trọng tiếng nói của người trẻ không có nghĩa là phủ nhận những khác biệt trong quan điểm của họ. Thanh niên có quyền quan tâm, bày tỏ suy nghĩ, kiến nghị và tham gia các hoạt động xã hội theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Một xã hội phát triển cần tạo điều kiện để người trẻ phát huy trí tuệ, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm.

Vì vậy, đấu tranh với việc lợi dụng Gen Z hoàn toàn không đồng nghĩa với việc phủ nhận tiếng nói của Gen Z. Ngược lại, chính vì tiếng nói của giới trẻ có sức lan tỏa lớn trên không gian mạng nên nó có thể trở thành đối tượng bị khai thác, thao túng. Một vấn đề xã hội cụ thể có thể bị tách khỏi bối cảnh; thông tin chưa kiểm chứng có thể được khuếch đại; cảm xúc bức xúc của một bộ phận người trẻ có thể bị đẩy thành tâm lý đám đông. Từ đó, một số chủ thể có thể từng bước chuyển hướng sự quan tâm của thanh niên từ phản ánh một vấn đề cụ thể sang nhìn nhận xã hội theo tư duy đối đầu, cực đoan; từ phản biện sang phủ định; từ bất đồng quan điểm sang kích động chia rẽ.

Do đó, cần đặc biệt cảnh giác với thủ đoạn “đánh đồng – gán ghép – dẫn dắt”: Trước hết đánh đồng tiếng nói của một bộ phận với toàn bộ Gen Z; tiếp đó gán cho Gen Z một “căn tính chính trị” chung; cuối cùng sử dụng chính căn tính được gán ghép ấy để dẫn dắt người trẻ theo những mục tiêu chính trị nhất định. Đây không phải là sự “khám phá” một hiện tượng chính trị mới như cách Nguyễn Quang A mô tả, mà có thể trở thành một phương thức chính trị hóa và công cụ hóa tiếng nói của thanh niên.

Vấn đề đặt ra không phải là ngăn cản người trẻ lên tiếng, mà là giúp họ lên tiếng trên cơ sở thông tin đúng đắn, tư duy độc lập, trách nhiệm công dân và thượng tôn pháp luật. Gen Z cần được trang bị khả năng kiểm chứng nguồn tin, nhận diện thông tin sai lệch, phân biệt phản biện có căn cứ với xuyên tạc, không chạy theo tâm lý đám đông và không để cảm xúc nhất thời bị lợi dụng để dẫn tới những hành động cực đoan. Đồng thời, cần tạo môi trường thuận lợi để thế hệ trẻ phát huy năng lực trong học tập, nghiên cứu, lao động, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khởi nghiệp, hoạt động xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Khi được tin tưởng, lắng nghe và tạo điều kiện cống hiến, sức trẻ và trí tuệ của Gen Z sẽ trở thành nguồn lực quan trọng cho sự phát triển đất nước.

Tóm lại, Nguyễn Quang A cho rằng những phản ứng và tranh luận của một bộ phận giới trẻ là biểu hiện của một “căn tính chính trị” mới của Gen Z là một cách khái quát hóa thiếu căn cứ, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ chính trị hóa và công cụ hóa tiếng nói của thanh niên. Gen Z là một thế hệ đa dạng, năng động và sáng tạo, chứ không phải một lực lượng chính trị thống nhất. Vì vậy, cần kiên quyết bác bỏ cách đánh đồng tiếng nói của một bộ phận với cả thế hệ, bác bỏ việc gán ghép cho Gen Z một “căn tính chính trị” được định nghĩa từ bên ngoài; chủ động nhận diện và đấu tranh với mọi hành vi lợi dụng tâm lý, khát vọng và sức lan tỏa của giới trẻ để kích động, phân cực và dẫn dắt theo hướng cực đoan./.

(Trích nguồn: nhanvanviet.com)